મારી લાગણીઓની સરવાણી

Archive for the ‘મારી નવલિકાઓ’ Category

એક લંબી સી લવસ્ટોરી

બરાબર એક મહિનો થયો, ઉત્તર ભારતના પ્રવાસે મને થકવી નાખ્યો. નંદીનીના સાથ છૂટ્યા ને પાંચ વર્ષ થઈ ગયાં. દીકરો અને વહુ છે જે મારી ખુબ સંભાળ લે છે. કાલે મારો પંચાવનમો બર્થડે છે એટલે વિનીત ઓફિસમાં બધાને પાર્ટી અને એક પગાર બોનસ આપવાનો છે. કેવો બેફીકર હતો અને કેટલો જવાબદાર બની ગયો મારો દીકરો…! મારું જીવન પણ બેફીકર હતું જે નંદીનીએ આવીને જાણે નંદનવન બનાવી દીધું. વિનીત મને ફોર્સ કરી રહ્યો છે બીજા લગ્ન કરી લેવાનું ને નંદીનીની યાદ દિલમાંથી જતી નથી.

આજે ઓફિસમાં ઉત્સવ જેવો માહોલ હતો. કુલ ૨૦ જણનો સ્ટાફ છે. આજે કોઈને કઈ કામ નથી કરવાનું. બપોરનું ભોજન લઈને બધાએ છુટા પડવાનું હતું. અમે જમીને પાછા ઘેર પહોચ્યાં ત્યારે ત્રણ વાગી ગયા હતા. પાર્ટીમાં એક સ્ત્રીનો ચહેરો વારંવાર નજર સામે તારી આવતો હતો. એ ચહેરો જાણે દામીનીનો જ હોય એવું મને લાગતું હતું. એને કદાચ હમણાં જ જોઈન કર્યું હશે, મહિના પહેલા તો એ ન્હોતી. બીજા દિવસનો હું આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યો, અને બધાથી પહેલાં ઓફીસ પહોચી ગયો. બધી ટેબલો એક પછી એક ભરાવા લાગી અને મારા ઇન્તઝારનો પણ અંત આવ્યો. એ પણ આવી જેના વિચારમાં હું કાલથી ડૂબેલો હતો.મે વિનીતને ડાયરેક્ટ જ પૂછી લીધું કે આ કોણ છે…તો વિનીતે તરત એને બોલાવી અને મારો પરિચય કરાવ્યો. એનું નામ કાંચી,એણે આવીને સ્માઈલ કર્યું, એના ગાલ પર પડતાં ખંજને મને પાંત્રીસ વર્ષ પહેલાનાં ભૂતકાળમાં ડૂબાડી દીધો. એ જ ભૂરી આંખો અને એવો જ ચહેરાનો ઘાટ..

હમણાં હમણાં કોલેજના દિવસોમાં જ જાણે જીવતો હોઉં એવું લાગતું હતું. મારી કેબીનમાંથી હું કાંચીનો ચહેરો આરામથી જોઈ શકતો. જાણે કે હું કોલેજના રૂમમાં જ બેઠો છું એને તાકતો..ફરક માત્ર એટલો હતો કે એ મને વળીને  જોતી ન્હોતી. કોલેજમાં હું હમેશા છેલ્લેથી બીજી બેન્ચમાં બેસતો અને દામિની પહેલી બેન્ચમાં. હું પાછળ એટલે જ બેસતો કે એને આરામથી જોઈ શકાય અને કોઈને શક પણ ન જાય, ત્યારે ખુબ ડર લાગતો કે કોઈ મને દામીનીને જોતો જોઈ જશે અને બધાને ખબર પડી જશે…એ તો પડવાની જ હતી, પ્રેમ કઈ છુપાયો છુપે છે ક્યાં…? એ પણ મને કોઈને કોઈ બહાને પાછળ જોઈ લેતી. એની ભૂરી ભૂરી ચમકતી આંખોમાં હંમેશા અગમ્ય ભાવો રહેતાં અને હોઠો પર સ્મિત.શરૂઆતમાં મને ડાઉટ હતો કે મારા સામે જુવે છે કે કેમ…?

છ મહિના થઈ ગયા કાન્ચીની સર્વિસને….. હું ફરીથી વીસ વર્ષનો જુવાન થઈ ગયો હોઉં એવું લાગતું હતું. કાન્ચીને બસ જોઈ રહેવામાં મજા આવતી.જયારે જયારે કાંચી સાથે નજર મળી જતી ત્યારે તેણીએ મને ચોરી કરતાં પકડી પાડ્યો હોય એવું લાગતું. હું તરત નજર ફેરવી લેતો. શાયદ એ પણ એવું માનતી હશે કે હું એને લાઈન મારું છું. પણ મારો એવો કોઈ બદઈરાદો નહોતો. હું તો શાંત કાંચીમાં રમતિયાળ દામિની શોધતો રહેતો. મને એમ થતું કે મારે કાંચી સાથે ખુલ્લા મને એકવખત વાત કરવી જોઈએ. કાંચી મારે ત્યાં નોકરી કરતી હતી પણ જાણે હું તેને આધીન થઈ ગયો હોઉં એવું લાગતું. કોઈ ફાઈલ જોઈતી હોય તો કાંચીને કેબીનમાં બોલાવવા કરતાં હું જાતે જ તેની પાસેથી લઇ આવતો અને એ ફરિયાદી સુરે કહેતી સર મને કહ્યું હોત હું આપી જાત….

દિવાળીના દિવસો આવી ગયા હતા અને લાભપાંચમ સુધી કામકાજ બંધ હતું. દરવર્ષની જેમ આ વર્ષે પણ વિનીતે બધા સ્ટાફને રિસોર્ટમાં પાર્ટી આપવાનું નક્કી કર્યું અને એક રિસોર્ટ બે દિવસ માટે બુક કરાવ્યો. અમે પચ્ચીસ જણા હતાં. પહેલા દિવસે બપોર સુધી કામકાજ અંગે ચર્ચા કરી અને બપોર પછી જેને જે રમવું હોય ટેબલ ટેનીસ, બેડ મીન્ટન, વોલીબોલ, ક્રિકેટ… કાંચી સાથે શું વાત કરવી એજ અવઢવમાં સાંજ થઈ ગઈ.રાત્રે બરાબર ઊંધી પણ ના શક્યો. સૂતાં પહેલાં પાકો નિર્ણય કરી લીધો કે ગમે તે થાય કાલે કાંચી સાથે વાત કરીને જ રહીશ….મારે ક્યાં કઈ ખોટું કરવું છે કે હું ડરી રહ્યો છું. સવારે ઉઠવામાં મોડું થઈ ગયું. બધા નાસ્તો કરી રહ્યાં હતાં..ફક્ત વિનીત મારી રાહ જોઈને બેઠો હતો. હું હોલમાં દાખલ થયોને વિનીતે નાસ્તાની બે પ્લેટો તૈયાર કરાવી. હવે અહીં કોઈ ચાન્સ નહોતો, કાંચી નાસ્તો કરીને ચાલી ગઈ હતી. અમે પણ નાસ્તો કરી સામાન્ય ચર્ચા કરી નીકળ્યા. બધા સમોવડિયા હતાં, ઉમરમાં હું જ એક મોટો હતો. બધા લોકો લગભગ વોલીબોલ કોર્ટ પર હતા. હું મારા કોલેજકાળની પ્રિય રમત કેરમને શોધતો ઇન્ડોર સ્ટેડિયમમાં પહોચ્યો. ત્યાં જઈને જોયું તો ત્રણ છોકરીઓ કેરમ રમતી હતી અને એમાં કાંચી પણ હતી. મને જોયો એટલે એમાંની એકે કહ્યું સર ચલો કેરમ રમો…અને હું પણ કાન્ચીની સામેની ખાલી જગા પર બેસી ગયો….અને પછી કોલેજકાળની સ્મૃતિ તરવરી રહી…કોલેજના પ્રથમ વર્ષથી જ હું અને દામિની જોડીદાર થતાં અને જીતતાં. આ સીલસીલો ત્રણેય વર્ષ ચાલ્યો. હું ઘણાં વરસો પછી કેરમ રમી રહ્યો હતો. કાંચી સારું રમી રહી હતી જાણે દામિની જ જોઈ લ્યો…થોડીવાર રમ્યા પછી એમાંની એકે વોલીબોલ કોર્ટ પર જવાની વાત કરી, ને ત્રણેય જવા તૈયાર પણ થઈ ગઈ. ત્યારે મે કાંચીને મારી સાથે થોડીવાર રમવા કહ્યું અને તે સંમત થઈ…તે દરમિયાન મે કાંચીને કહ્યું કે મારે તારી સાથે વાત કરવી છે. તો તેને કહ્યું અરે સર તમે તો વડીલ કહેવાઓ કહો જે કહેવું હોય તે,,,હજુ વધુ વિશ્વાસમાં લેવા મેં કહ્યું, તું કોઈને ના કહે તો જ……તો તેને સ્મિત કરતાં કહ્યું કોઈને નહી કહું બસ, મારા પર વિશ્વાસ રાખી શકો છો..મે જરા ખચકાતાં કહ્યું, જો કાંચી, હું તારા પપ્પાની ઉમરનો હોઈશ , કહેતા શર્મ પણ આવે છે. પણ પણ સાંભળ મારે આજ કહેવું જ છે, કે તું મારી પ્રેયસી જેવી દેખાય છે અદ્દલ એના જેવી જ. છેલ્લાં છ આઠ મહિનામાં તે મારી નજરનો ત્રાસ સહન કર્યો છે તને કામ કરવામાં તકલીફ પણ થઈ હશે મને માફ કરી દે પ્લીઝ…અરે સર તમારે માફી ન માંગવાની હોય અને તમે કહ્યું તેમ પિતાતુલ્ય તો છો જ…હા એ છે કે થોડો ડર લાગતો તમારી નજરથી. લાગે છે તમે એને સાચો પ્રેમ કર્યો છે…? કાંચીએ વળતો પ્રશ્ન કર્યો… હા અમે કોલેજના પ્રથમ વર્ષથી જ એકબીજાના પ્રેમમાં ગળાડૂબ હતાં. એ વર્ષો જીવનનાં સૌથી મહત્વના અને રોમાંચક હતાં. તને કંટાળો ના આવે તો કહું….ના રે સર…. મને તો ખુશી થશે તમારી સ્ટોરી સાંભળવાની. પછી મેં કાંચીને ટૂંકમાં બધું કહ્યું..કાંચીએ પૂછ્યું સર એનું નામ શું હતું અને તે ક્યાં ગામનાં હતાં..? એનું નામ દામિની અને એ વડોદરાની હતી અમદાવાદ મામાનાં ઘરે રહીને એ ભણતી હતી…મારો જવાબ સાંભળીને કાંચી જરા ચોંકી હતી. થોડીવાર પછી અમે પણ સ્વીમીંગપુલ તરફ ગયાં.

સ્વીમીંગપુલ પાસે એક છત્રી નીચે આરામ ખુરશી હતી મેં તેના પર લંબાવ્યું. આંખો મીંચીને હું પહોંચી ગયો કોલેજના દિવસોમાં……એ દિવસોમાં, સ્પોર્ટ્સ ડેનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. દામિનીએ બધી રમતોમાં નામ લખાવ્યું હતું…મેં તો કોઈ રમતમાં નામ ન્હોતું લખાવ્યું. અમે બધા મિત્રો બેઠા હતાં અને એણે અચાનક જ પૂછ્યું કે કેરમમાં મારો જોડીદાર થઈશ…? મેં વિના વિલંબે હા તો કરી દીધી પણ કેરમમાં જરા પણ ફાવટ ન હતી.તે છતાં અમે રમ્યાં, જીત્યાં અને ત્રણેય વર્ષ જીત્યાં. તે સ્પર્ધાના દિવસે જ તેણે મને પૂછેલું કે,મારા જીવનમાં ય જોડીદાર થઈશ..? અને મારી ખુશીનો પાર ન હતો. એકવખત કોલેજ તરફથી અમારે છ જણને સુરતમાં સાયન્સ ફેર જવાનું હતું. સવારની સાત વાગ્યાની ટ્રેનમાં અમારી સીટિંગ ક્લાસની ટીકીટ રિઝર્વ હતી.  હું બારી પાસે બેઠો હતો, મારી બાજુમાં દામિની આંખો બંધ કરીને બેઠી હતી. હું બારી બહાર સરકતાં દ્રશ્યો જોઈ રહ્યો હતો. હળવેકથી દામિનીએ મારો હાથ પકડ્યો અને બસ પકડી રાખ્યો. દસ મિનીટ એમને એમ વહી ગઈ. ધીરેથી એણે આંખો ખોલીને મને પૂછ્યું, તું મને કિસ કરી શકે, અહીં અત્યારે જ…? હું નિરુત્તર એની સામે ફક્ત જોતો રહ્યો. એણે કહ્યું, કેમ તારી ફાટે છે..? મેં માથું નમાવીને હા કહી. દામિનીની મારા હાથની પકડ ટાઈટ થઈ અને એજ ક્ષણે તેણે મને કિસ કરી. એની આંખો બંધ હતી અને મારી આંખો ફાટી ગયેલી. આજેય એ વિચારે મારા ચહેરા પર સ્મિત આવી ગયું.

ઓફીસનું કામ રાબેતા મુજબ ચાલતું હતું. હવે મને જાણે કાંચીને જોઈ રહેવાનું લાઈસન્સ મળી ગયું હતું. જયારે પણ નજર મળતી એ અચૂક સ્માઈલ આપતી. એક દિવસ કાંચીએ મને કહ્યું સર ચલો આપણે મુવી જોવા જઈએ. પહેલી વખત અમે ઓફિસની બહાર મળ્યાં. સર મને કોઈ મુવી નથી જોવું તમારી સાથે થોડી વાત કરવી છે. મને પૂછવું છે કે બધું બરાબર હતું તો તમારાં લગ્ન દામિની સાથે કેમ ન થઈ શક્યાં…? કહીશ પછી ક્યારેક કહીને મેં જવાબ આપવાનું ટાળ્યું…તમને દામિની ફરી મળે તો તમે એની સાથે લગ્ન કરો ખરા…? આજે કાંચી, દામીનીનો પીછો છોડે એમ નથી લાગતું…મેં કહ્યું મારી મરજી હશે તો શું એ લગ્ન કરી લેશે એમ..? મને ખબર છે એ પણ પરણેલી છે….તો કાંચીએ કહ્યું હું એટલા માટે કહું છું કે હું દામિનીને હું બરાબર ઓળખું છું….એ મારી મમ્મી છે. એ એકલી થઈ ગઈ છે જીવનમાં..મારા પપ્પા દસ વર્ષ પહેલાં દુનિયા છોડીને ચાલ્યા ગયા છે. કાંચીની આંખોમાં આંસુની એક ટશર ફૂટી નીકળી. કાલે મારો બર્થડે છે, તમને મારા ઘરે આવવું પડેશે. હું નથી ઇચ્છતી કે તમે બંને એકલાં એકલાં જીવો. કાન્ચીની વાત સાંભળીને દિલના તાર ઝણઝણી ગયા…પારાવાર દુઃખ થયું….મનમાં એક આશાનું કિરણ પણ ફૂટ્યું. અને મેં કાલે દામિનીને મળવાનું નક્કી કર્યું.

 

-ચંદ્રકાંત માનાણી (૩૦/૦૪/૨૦૧૩)

Advertisements

વાસના અને વિશ્વાસ

આજે બેન્કનો સ્થાપના દિન હોવાથી બ્રાંચ મેનેજરે તમામ સ્ટાફને હોટલ તાજમાં ડીનર પાર્ટી આપવાનું નક્કી કર્યું છે. હું વિચારતો’તો કે નેહા પણ આવશે, ફરી એની મીઠી નજરોનો સામનો કરવો પડશે પણ એવું બન્યું નહીં. એ ના આવી અને હું પણ એ પાર્ટીમાં બેચેન રહ્યો. મારો અને એનો સંબંધ કોલીગ સિવાય કઈ નથી, અમે બંને પરિણીત છીએ છતાં અમારા વચ્ચે કંઇક એવું છે. આકર્ષણ, દોસ્તી કે પ્રેમ, એને શું નામ આપવું એ નક્કી ન કરી શકાય એવું… બેંકમાં હું જયારે એની સામે જોઉં ત્યારે એની મીઠી નજર કોઈને કોઈ બહાને મારી સાથે અથડાઈ જાય છે. ક્યારેક એની નજરનો સામનો કરવાની મારામાં હિંમત નથી રહેતી. મને થાય છે કે હું મારી પત્નીને દગો કરી રહ્યો છું. મારી આંખોને એના રૂપનું જ આકર્ષણ છે એટલે જ મારી નજર જુકી જાય છે કાયમ….જાણે કોઈ ગુનેગાર હોઉં, શું કરું ? નેહા છે જ એટલી ખૂબસુરત …કોઈ પણ પુરુષ લપસી જાય.

 

ઘણીય વખત એની સાથે વાત કરવાનો મોકો મળે છે. લંચ સમયે સાથે જ જમીએ છીએ. મારી વહાલી પત્નીએ પેક કરેલ લંચ બોક્સ ખોલું અને એની રસોઈ કલાના વખાણ ચાલુ થઇ જાય. નેહા જાણે માયા (હા, મારી પત્નીનું નામ માયા છે)ની ફેન થઇ ચુકી છે. કેટલીયવાર નેહા,માયાને મળવા ઘરે આવીશ એવું કહે છે પણ બે વર્ષમાં ક્યારેય ઘરે નથી આવી.મને લાગે છે કે નેહાના લગ્ન જીવનમાં પ્રોબ્લેમ છે. ગઈકાલે કહેતી હતી કે એનો પતિ કોઈ બીજી સ્ત્રીને ચાહે છે અને એને નેહામાં રસ નથી. એની એ વાત જાણીને મને એના પ્રત્યે સહાનુભૂતિ થઇ આવી.અને મારી વાસનાભરી લાલસા પર ફિટકાર થઇ આવ્યો. નેહા એક સાચો મિત્ર ઈચ્છે છે… એને સહારાની જરૂર હતી….. અને હું સ્વાર્થી શું વિચારતો હતો, છી..

 

બે દિવસથી નેહા બેંક નથી આવી. મેં ફોન કર્યો ત્યારે ખબર પડી કે એનું ચાર વર્ષનું લગ્નજીવન હવે નથી રહ્યું. એના ડિવોર્સ થઇ ગયા છે એ રડતી હતી એના મરેલા લગ્નજીવન પર. એના પતિને એ ખુબ ચાહતી હતી.પણ શું થાય..? સબકો મુકમ્મલ જહાં નહિ મિલતા… હું અને માયા એના ઘરે ગયા હતાં.એને આશ્વાસન આપ્યું હતું.

 

નેહા હવે રેગ્યુલર બેંક આવવા લાગી હતી.એક મહિનો તે ખુબ ઉદાસ-ઉદાસ રહેતી હતી. પણ હમણાં-હમણાં એના ચહેરા પર કોઈ ખુશીની લહેર દેખાતી હતી. પણ મને ખબર નહોતી કે એની ખુશી મારા માટે દુઃખનું કારણ બની જશે. એકદિવસ બેન્કનું કામકાજ પત્યા પછી નેહાએ એના ઘરે સાથે આવવા કહ્યું. આજે એ ડાર્ક બ્લુ  કલરની સાડીમાં ખુબ સુંદર લાગતી હતી. મેં મારા મનમાં રહેલા વાસનાના કીડાને દાબીને રાખ્યો’તો. હું એવો કોઈ ચાન્સ લેવા નહોતો માંગતો કે એ સળવળે અને મન ને ચટકા ભરાવે. હા, મને નેહા ગમતી હતી પણ હું એના માટે માયાને દગો ન કરી શકું. ઘરે પહોચી નેહાએ બંને માટે ચાય બનાવી.પછી મોકો જોઈને કહ્યું કે એ મને ચાહવા લાગી છે. હું એની વાત સમજતો હતો એ શું કહેવા માંગે છે. ત્યારે, હું તને ચાહી શકું એમ નથી નેહા,,, સોરી, કહીને ચાલી નીકળેલો. મને ડર હતો કે હું ત્યાં વધુ રોકાયો હોત તો મન ચલિત થઇ જાત, કૈક ખોટું થઇ જાત. હું વિચારી શકતો હતો કે મારા ગયા પછી નેહા ખુબ રડી હશે.

 

બીજે દિવસે નેહા ખુબ ઉદાસ લાગતી હતી. લંચ ટાઈમ થયો પણ એ ન આવી મારી સાથે લંચ કરવા… હું ગયો એની પાસે, સાથે જમ્યાં..મેં નેહાને કહ્યું, હું પણ તને પ્રેમ કરું છું. એ સાંભળતાં જ એની નજરમાં ચમક આવી.. મને તારું શરીર આકર્ષે છે તું ખુબ સુંદર છો કોઈ પણ પુરુષ તારા પ્રત્યે આકર્ષાય એ સ્વાભાવિક છે…મારા મનમાં પાપ છે. હું ગઈ રાતે ઊંધી શક્યો નથી અને ગુનાહિત લાગણી મહેસુસ કરું છું. એને ચમકતા કહ્યું કેમ..?, મેં ખચકાતા કહ્યું, જયારે હું તને જોઉં છું ત્યારે માયાનો નિર્દોષ ચહેરો મારી આંખોમાં તરવરે છે. અને તને અને માયાને બંનેને છેતરતો હોઉં એવી લાગણી અનુભવું છું. તું કોઈ સારો છોકરો જોઈને પરણી જા. જો આ સંબધમાં આપણે આગળ વધશું તો ત્રણેય દુઃખી થશું. આજે મારા મનનો મેલ તારી સામે ઉજાગર કરતા હળવાશ અનુભવું છું. નેહા, માયા મારા પર ખુબ ભરોસો કરે છે અને હું વિશ્વાસઘાત કરવા નથી માંગતો. હું માનું છું કે આપણે સારા મિત્રો બની શકીશું. હું જોઈ શકતો હતો કે નેહાની આંખોમાં આંસુ ચમકતાં હતાં. જો બીજા લોકોની હાજરી ના હોત તો ચોક્કસ નેહા રડી જ પડત. તમે તો આરામથી કહી દીધું જે તમને કહેવું હતું… થોડીવારે રહીને નેહાએ કહ્યું, બધો દોષ મારો જ કે હું તમારી લોભી નજર ના ઓળખી શકી. તમારામાં અને મારા પતિમાં તો પછી શો ફરક છે..? એ રાતના અંધકારમાં મને ચુથતો અને તમે દિવસના ઉજાસમાં … એ કોઈ ઔર ને ચાહતો રહ્યો અને તમે તમારી પત્નીને વફાદાર છો. વગર ગુનાએ હું સજા ભોગવી રહી છું. અગર તમને તમારી પત્નીનો એટલો જ ખયાલ હતો તો તમે શા માટે મને આકર્ષવાના પ્રયત્નો કરતા રહ્યા…પુરુષજાત જ કુતરાની પુંછડી જેવી છે. નેહાના બધા વાગ્બાણ મૂંગા મોઢે સહી લીધાં. મને મારી જાત પ્રત્યે નફરત થવા લાગી હતી..નેહાની આંખો માંથી આંસુના બે બિંદુ સરી પડ્યા હતાં.

 

-ચંદ્રકાંત માનાણી

રેખાનો પ્રેમ…. નિમિતનો પ્રેમ…,

એય મિસ્ટર, તમારો સીટ નંબર શું છે? હું ગુડા પર માંથુ ટેકવું આંખો બંધ કરીને બેઠો હતો. અચાનક આ પ્રશ્ન સાંભળી મારે કહેવું પડ્યું, S-9,32. 32 છે તો તમારી સીટ પર બેસો. મારો નંબર 31 છે. એક ખુબસુરત ત્રીસેક વર્ષની સ્ત્રી મારા પર હૂકમ ચલાવી રહી હતી. એક નજરે તો મને એ બિલકુલ મારી રીતુ જેવી જ લાગી પણ જે ફરક હતો એ ચશ્માનો હતો. રીતુ ચશ્માં પહેરે છે અને આને ચશ્માં નથી અને આ પરણિત છે જયારે રીતુ કુંવારી છે.એય મિસ્ટર શું તાકી રહ્યા છો, તમારી સીટ પર બેસો..રીતુની રંગીન દુનિયામાંથી હું ટ્રેનમાં આવી ફસડાયો. મેં એને કહ્યું તમે મારી સીટ પર બેસોને ટ્રેન ઉપડશે એટલે તમારી જગ્યા પર બેસી જજો. ટ્રેન ઉપડવાને હવે શું વાર છે,,તમે મારી સીટ ખાલી કરી દો બસ. ઠીક છે કહી મેં એની સીટ ખાલી કરી દીધી. હું બેંગલોર થી ગાંધીધામ જવા ઉપડતી 16506 ટ્રેનથી અમદાવાદ જઈ રહ્યો હતો. ટ્રેન તેના સમય પ્રમાણે રાતના 9.55 એની મંઝીલ તરફ જવા રવાની થઇ ચુકી હતી. કેટલાક લોકો સામાન ગોઠવી રહ્યા હતા તો કેટલાક સુવાની તૈયારી કરી રહ્યા હતા. એ મેડમને તકલીફ ના પડે એટલે હું મારી સાઈડ અપરની સીટ પર આજુ બાજુ ના લોકોનું અવલોકન કરતો બેઠો હતો. હું જેને રીતુ સાથે સરખાવી રહ્યો હતો તે સ્ત્રીની હાલત ખરાબ હતી. એ જેને પોતાની સીટ સમજતી હતી એ RAC હતી અને બીજો એક દારૂડિયા જેવો લાગતો, લાલઘૂમ આંખો વાળો, દાઢી વધારેલ આધેડ વયનો માણસ એ સીટ પર આવી બેઠો હતો. દારૂડિયાને જાણે લોટરી લાગી હોય એવી ખુશી એના ચહેરા પર છલકાતી હતી અને એ ક્યારેક ક્યારેક સ્ત્રી સામે અછડતી નજર કરી લેતો હતો. એ સ્ત્રીની હાલત કાગડાની ચાંચમાં દહીંથરા જેવી લાગતી હતી.

એકવખત તો મને થયું મારી સીટ એમને આપી દઉં પણ પછી એને કહેલ છેલ્લું વાક્ય,” મને મારી સીટ આપી દો” યાદ આવી ગયું. હું બસ આંખો બંધ કરીને વિચાર કરી રહ્યો’તો કે, એ સ્ત્રી મારી પત્ની હોત અને એકલી આવી રીતે પ્રવાસ કરી રહી હોત તો….? અને મેં મનમાં નિશ્ચય કરી લીધો કે મારી પત્નીને આવી કફોડી હાલતમાં નહિ જ મુકું..,,હું વિચારોમાં ખોવાયેલો હતો અને મારા હાથ પર કોઈનો સ્પર્શ થયો અને સાથે સાથે અવાજ પણ આવ્યો, ” એય મિસ્ટર, શું હું ઉપર તમારી સાથે બેસી શકું….? એ સ્ત્રી મને પૂછી રહી હતી. મનમાં તો થઇ આવ્યું કે બેસી રહો તમારી સીટ પર એવું રોકડું પરખાવી દઉં,,પણ પછી થયું જવા દે ને….એને મારી મદદની જરૂર હતી, તેના ચહેરા પર શર્મિંદગી પણ ટપકતી હતી એટલે ચૂપ રહ્યો.અને હું માથું હકારમાં ધુણાવતાં બેઠો થયો, અને એ ઉપર આવી ગઈ. અમે બંને સાઈડ અપરની એ સીટ પર પગને સાંકડા કરીને બેઠાં હતાં.પગ લાંબા કરીને બેસવાની બંને માંથી કોઈની હિંમત નહોતી ચાલતી. અગિયાર વાગી ગયા હતાં…પછી મેં જ હિંમત કરીને કહ્યું તમે અહી બેસી રહો હું નીચે બેસું છું. અને એના જવાબની રાહ જોયા વગર નીચે ઉતરી ગયો. આધેડ વયનો એ માણસ પગ લાંબા કરીને સુઈ ગયો હતો. હું થોડી જગ્યામાં એને અડકી ન જવાય એમ બેઠો. સમય પસાર કરવો મુશ્કેલ થઇ ગયો હતો. હજુ ફક્ત બાર જ વાગી રહ્યા હતા. મને લાગી રહ્યું હતું કે મારી સીટ RAC છે અને એની CONFIRM. શું સમજીને મારી સીટ એને આપી દીધી એ તો હવે આરામથી સુઈ ગઈ હશે એવું વિચારીને મેં ઉપર જોયું તો એ મને જ જોઈ રહી હતી અને જાણે એમ કહેતી નાં હોય કે સોરી મારા કારણે તમને તકલીફ વેઠવી પડી રહી છે. કેવી કડકાઈથી પોતાની સીટ માંગી હતી અને કેવી નરમાશથી મારી સીટ પણ માંગી લીધી…!! જે થયું તે, એક સ્ત્રીની કફોડી હાલતમાં એને કામ આવ્યાનો સંતોષ મનમાં થયો. હવે મારી આંખો પણ ઘેરાવા લાગી હતી એટલે આગળ-પાછળનો વિચાર કર્યા વગર પાથરણું નીચે જ પથારી સુઈ ગયો.

કોઈ મને ઢંઢોળી રહ્યું હોય એવું લાગ્યું,,”ઓ ભૈસાબ ઉઠો, યહાં સો જાઓ. અગલે સ્ટેશન મેં ઉતર જાઉંગા.” મેં જોયું તો સવારના છ વાગી રહ્યા હતા. ”ઠીક હે” કહીને હું સીટ પર સુઈ ગયો. અને પછી ફરી જયારે મારી આંખ ખુલી ત્યારે નવ વાગી ગયા હતા. મેં ઉપર જોયું તો તે સ્ત્રી ફ્રેશ થઈને બેઠી હતી. હું નીચે જ બેસી રહ્યો. થોડીવારે એ નીચે આવી. એ કોઈ અવઢવમાં હોય તેવું લાગ્યું, હું બહાર જોતો બેઠો હતો. ”સોરી મારા કારણે તમને કાલે તકલીફ પડી, મારે તમારી સાથે એવું વર્તન ન્હોતું કરવું જોઈતું.” એ માફી માંગી રહી હતી.મારો અહં સંતોષાતો હતો. મેં ટૂકમાં જ,”its ok” કહી પતાવ્યું.

”તમે જલ્દીથી ફ્રેશ થઇ જાઓ તો નાસ્તો કરી લઈએ” એણે કહ્યું. કેવા માલિકીભાવથી આદેશ આપી રહી છે.હું તો દંગ રહી ગયો. એકવખત તો એવું લાગ્યું જાણે રીતુ જ છે. પણ હકીકત યાદ આવતા પાછું મન ઉદાસ થઇ ગયું અને મેં કહ્યું,પણ મને નાસ્તો નથી કરવો. કેમ તમને મારા પર ભરોશો નથી…? કદાચ તમને એવું લાગતું હશે કે કઈક ભેળશેળીયું ખવડાવીને લુંટી જશે…મેં કાઈ પણ જવાબ ન આપતાં એણે પાછો નવો જ પ્રશ્ન મુક્યો….એ રીતુ કોણ છે…? મેં કહ્યું કોણ રીતુ…એ જ કે જેનું નામ કાલે રાત્રે તમને ઉઠાડતી હતી ત્યારે તમે બબડ્યા’તા. મેં કહ્યું તમને એનાથી શું મતલબ…તો એણે કહ્યું ઠીક છે, ના કહેવું હોય તો તમારી મરજી. કાલે રાત્રે એ થોડીવારની ઊંઘમાં હું રીતુ વિષે કેટલું બબડ્યો હોઈશ…, મારે જાણવું જોઈએ. આથી વાતને જાણવા મેં સામો પ્રશ્ન કર્યો, તમારું નામ શું છે. બારી બહાર જોતાં-જોતાં જ એણે જવાબ આપ્યો,”રેખા” ,, ક્યાં જઈ રહ્યાં છો? ”નડીઆદ” . હું એકએક પ્રશ્ન પુછું એના કરતા તમે તમરો પરિચય આપો એ સારું રહેશે ,, મે કહ્યું. પરિચય એક શરતે આપું તમારે નાસ્તો કરવો પડશે, એણે શરત મૂકી. મેં કહ્યું કે નાસ્તો નહિ હવે તો જમવા જોઈશે. પછી વાતની શરૂઆત કરતાં કહ્યું કે હું બેંગલોર મારાં મમ્મી-પપ્પાના ઘેર આવી હતી નવરાત્રિ રમવા. મારાં પતિનું નામ વિમલ છે અને અમારે રેડીમેડ કાપડની દુકાન છે. પણ નવરાત્રિ તો ગુજરાતની વખણાય છે અને તમે બેંગલોર કેમ આવેલા..,,? મેં કુતુહલ વ્યક્ત કર્યું…મારા સવાલના જવાબના બદલે ત્યાંથી હૂકમ છૂટ્યો,” તમારો પરિચય તો આપો…” મારું નામ નિમિત છે બેંગ્લોરમાં રહું છું પણ પાકો સુરતી છું.મેં ટૂંકમાં જ પરિચય આપ્યો. ફરી એને પ્રશ્ન પૂછ્યો , ”તમે ક્યાં જઈ રહ્યા છો અને શા માટે?” , ”અમદાવાદ જઈ રહ્યો છું લગ્ન માટે છોકરી જોવા…”ટૂંકમાં જણાવી મેં સામો પ્રશ્ન મૂક્યો,”તમારા લગ્નને કેટલા વર્ષ થયાં?”, ”બે” , ”લવ મેરેજ કે એરેંજ?” , ”એરેન્જડ” . મારે વધુ સવાલો પૂછવા હતા પણ રેખાનો ઉદાસ ચહેરો જોઈને હિંમત ન ચાલી.

થોડીવારે વાતને બદલતાં તેને કહ્યું, મારાં કારણે તમારે કાલે રાત્રે નીચે જ સુવું પડ્યું….પણ હું શું કરું, એ દારૂડિયાની સડેલી નજર સહન કરવા કરતાં તમને તકલીફ આપવાનું મુનાશિબ સમજ્યું. હું તો એવું માનતી હતી કે બધા પુરુષો એક સરખા હોય છે…કોઈ સ્ત્રી જોઈ નથી કે નજર બગાડી નથી…..મેં એને વચ્ચે જ રોકતાં કહ્યું ”હા, બધા પુરુષો એવા જ હોય છે. બધાની નજરમાં કામનો દાવા સતત ધગધગતો રહે છે, જરા હવા વાય છે અને રાખ નીચે બાઝેલો અંગારો તગતગવા માંડે છે…”
”પણ મેં તો એવો ભાવ તમારી આંખોમાં ના જોયો, જો તમે ધારત તો મને સ્પર્શ કરી શકત.”એણે આશ્ચર્ય વ્યક્ત કર્યું.
”પણ તમારે આમ એકલાં પ્રવાસ ના કરવો જોઈએ” મેં કહ્યું.
”સાચીવાત છે. હવે નહિ કરું. બધા લોકો તમારા જેવા શરીફ નથી હોતા..”
”શરીફ તો હું પણ ક્યાં છું…? તમે થોડાથોડા રીતુ જેવા દેખાઓ છો એટલે તમને રીતુ જ સમજતો હતો..” મેં ખુલાસો કર્યો.
”પણ રીતુ કોણ છે?” રેખાએ વળતો સવાલ કર્યો.
”રીતુને હું પ્રેમ કરું છું. અને કોલેજમાં મારી સાથે હતી”
”ઓહ તો તમે રીતુને બદલે બીજી છોકરી જોવા જાઓ છો…કેમ?”
”હા, કારણ કે તેમના માતા-પિતા અમારા લગ્નની વિરોધમાં છે.”
”જે પણ હોય, તમારે કઈક કરવું જોઈએ..નહીતર રીતુની હાલત પણ મારાં જેવી થશે.હું પણ એવી જ રીતે અંકુશને પ્રેમ કરતી હતી પણ કુટુંબના વિરોધના કારણે અમે પરણી ના શક્યા.શું તમે પણ રીતુને મારી હાલતમાં મુકવા તૈયાર છો…?”
”હું ના સમજ્યો તમારા જેવી હાલતમાં એટલે..?”
”એટલે કે મારાં લગ્ન પછી અંકુશ ઘણી વખત ફોન પર વાત કરવાના પ્રયત્ન કર્યા હતા. પણ હું અવઢવમાં હતી. એક તરફ વિમલ જેવો વફાદાર પતિ અને બીજી તરફ મનગમતો પ્રેમી..મેં અંકુશ સાથે વાત ના કરી..હમેશા એ બંનેની તુલના મનમાં જ કર્યા કરતી ,,,છેલ્લા એક વર્ષથી અંકુશનો ફોન નથી આવતો…એટલે નવરાત્રિનું બહાનું કરીને ફક્ત એણે જોવાની ઇચ્છાથી બેંગલોર ગઈ હતી…”
”મેં ઉત્સાહથી પૂછ્યું તમે મળ્યા અંકુશને..?”
”ના, ફક્ત દૂરથી જ જોયો. એણે પણ લગ્ન કરી લીધા છે. ઉપરઉપરથી એ સુખી છે અને એણે મારી પરવા નથી એવો વર્તાવ હતો પણ એની આંખોમાં મારાં પ્રત્યેનો પ્રેમ એવો ને એવો તાજો જણાતો હતો. પણ મને એવો વિચાર આવ્યો કે અંકુશ મારો હતોને મારો થઇ ના શક્યો તો શું થયું હવે વિમલ તો મારો છે ને…વિમલને અન્યાય ન થવો જોઈએ..આથી જેટલા ઉત્સાહથી અંકુશને જોવા ગઈ હતી એટલા જ ઉમંગથી નડીઆદ પાછી ફરી રહી છું. કરવાચોથ આવી રહી છે.પહેલી વખત વિમલ માટે વ્રત રાખવાની છું.કરવાચોથને જાજો સમય નથી રહ્યો એટલે એકલી જ નીકળી પડી છું.હું નથી ઈચ્છતી કે રીતુને પણ આવી સ્થિતિમાંથી પસાર થવું પડે..મારું માનો તો તમારે રીતુ સાથે જ લગ્ન કરવા જોઈએ…”

રેખાની વાત સાંભળી હું તો દંગ રહી ગયો..એકતરફ પ્રેમીની યાદો અને એકતરફ પતિ સાથેનું ભવિષ્ય….મોટાભાગે બધા કરતા હોય છે તેમ રેખાએ પણ સમય સાથે સમજોતો કરી લીધો છે…અગર મારા લગ્ન રીતુ સાથે નહિ થાય તો રીતુ અને મારી બંનેની હાલત રેખા જેવી થશે….હું ગડમથલમાં હતો,,મારે શું કરવું અને શું ના કરવું..ટ્રેન એની મંઝીલ તરફ ધસમસી રહી હતી અને હું જાણે દૂર દૂર જઈ રહ્યો હતો મારી મંઝિલથી….

-ચંદ્રકાંત માનાણી

પ્રેમ પછીનો પ્રેમ

મારું નામ રવિકાંત આચાર્ય છે અને હું મોહમ્મદ શેખ, જે બેન્ગલોરના નામી વકીલોમાંના એક છે ત્યાં ડ્રાઈવરની નોકરી છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી કરું છું. શેખસહેબની ફેમિલીમાં એમનો પુત્ર સુલતાન, પુત્રી મુસ્કાન અને એમના પત્ની છે.મારી ડયુટીનું કાઈ નક્કી નથી, ઘરનું કોઈ પણ સભ્યને તેના ગંતવ્ય સ્થાને મારે લઇ જવા અને લઇ આવવા. શેખસાહેબ મારો ખૂબ ખયાલ રાખે છે.મારા લગ્નને બે વર્ષ થઇ ગયા. મારા ઘરમાં હું,પત્ની રીટા અને મારી માં છે, પિતાજી હવે નથી રહ્યા.તેમને શેખસાહેબને ત્યાં ૧૦ વર્ષ નોકરી કરી અને એના કારણે જ મને અહી નોકરી મળી છે તેમજ ઘરના સભ્ય જેટલું માનપાન પણ મળે છે. સુલતાન સીએના ફાઈનલ વર્ષમાં છે અને મુસ્કાન કોલેજના છેલ્લા વર્ષમાં છે. રોજ સવારે મુસ્કાનને કોલેજમાં છોડવી,શેખસાહેબને કોર્ટમાં છોડવા અને બંનેને ઘરે પાછા લાવવા એ મારી મુખ્ય જવાબદારી છે.

મુસ્કાનનો વ્યવહાર હમણાં-હમણાં બહુ વહાલભર્યો રહે છે. મને ખબર છે એ મને ચાહે છે પણ હું એના પ્રેમનો કદાપિ સ્વીકાર કરી શકું એમ નથી. ક્યારેક થાય છે નોકરી છોડી દઉં. એકવખત જયારે આ વિશે મેં મુસ્કાનને વાત કરી’તી તો તેણે મને એમ ના કરવા કહ્યું અને પાછી વહાલભરી ધમકી પણ આપી કે તમે મારાથી દૂર જશો તો હું કઈક કરી બેશીશ અને એના જવાબદાર તમે રહેશો.તમે મને ના ચાહો તો કાઈ નહિ પણ મારાથી દૂર ના જશો.મુસ્કાન મને હમેશા માનથી જ બોલાવે છે. શરૂઆતના દિવસોમાં મુસ્કાન કારની પાછળની સીટમાં બેસતી હતી પણ અચાનક શું થયું કે તે હવે મારી સાથે આગળની સીટમાં જ બેસે છે. મને ખૂબ સંકોચ થાય છે, મેં એને કહ્યું કે માલિક પાછળ બેસે એ જ સારું લાગે. તો એણે કહ્યું કે મારા માલિક તો તમે છો.મુસ્કાનની હમેંશની ફરિયાદ રહે છે કે તમે ક્યારેય હસીને મારી સાથે વાત નથી કરતા.ફક્ત પૂછું એનો જવાબ આપો છો એ મને નથી ગમતું. તમને મને કોલેજ મુકવા આવવું ના ગમતું હોય તો કહી દો તો હું બાઈક લઇને જઈશ. અને પછી એને સમજાવવી બહુ મુશ્કેલી થતી.

એકવખત મને કહ્યું કે જાઓ છ વાગ્યાના શોની ચાર ટિકિટ બૂક કરાવી આવો.તે દિવસે તેની ત્રણ બહેનપણીઓ સાથે મને પણ બોડીગાર્ડ ફિલ્મ જોવા લઇ ગઈ. હું તો ક્યારેય તૈયાર ન થાઉં પણ મારી એક સખી આવી નથી તો હવે તમે જ ચાલો નહીતર ટિકિટ વેસ્ટ જશે. પછી શું થાય જવું પડ્યું,તે દિવસથી બોડીગાર્ડનું સોંગ ‘તેરી મેરી પ્રેમ કહાની’ મુસ્કાનનું પસંદીદા થઇ ગયું’તું અને કોલેજ જતાં એને એકવખત સાંભળતી જ. હું જાણું છું મુસ્કાનનો પ્રેમ નિર્દોષ છે. તે મને ખુબ ચાહે છે. બધાના જીવનમાં એક તબક્કો એવો આવતો હોય છે કે તેને કોઈનાથી પ્રેમ થઇ જાય છે. મારો એ તબક્કો એકવખત આવી ગયો છે એટલે હું સભાન છું.

ત્રણ દિવસ પહેલા એક બનાવ બન્યો. મુસ્કાનની કોઈ સખી ઘરે આવી હતી. થોડીવાર પછી બંને ક્યાંક ગયું, હું પણ મારાં સમયે ઘરે ચાલ્યો આવ્યો. પાછળથી અમ્મીનો ફોન આવ્યો કે ક્યા છે રવિ, વરસાદ જોરમાં ચાલુ છે અને મુસ્કાન હજુ ઘરે નથી આવી. એ એની મિત્રના ઘરે છે તો એને અહી ઘરે મૂકી જાને…હું હજુ ઘરે પહોચ્યો જ હતો વળી ફરી પાછું કામે જવું એમાં કંટાળો તો આવતો હતો પણ હું ના ન કહી શક્યો. મારી પાસે કાર નથી આથી રેઇનકોટ પહેર્યો અને એક મુસ્કાન માટે લઇ અને બાઈક લઈને નીકળ્યો. મુસ્કાન મારી રાહ જોઈને જ ઊભી હતી, મને જોઈને જ દિલગીરી વ્યક્ત કરી કે,’ સોરી, મારા કારણે તમને ડીસ્ટર્બ થવું પડ્યું’ અને બાઈક પર બેસી ગઈ. મુસ્કાન પહેલી વખત બાઈકમાં મારી પાછળ બેસી હતી. આખા રસ્તે હું સૂન્ન થઈને બાઈક ચલાવતો રહ્યો,ઘરે પહોચતાં કલાક થયો. છેવટસુધી એ મારી પ્રેમિકા હોય એ રીતે મને અડીને બેસી હતી. મેં પણ કશો વિરોધ ના કર્યો પણ મને થયું કે હવે મારે જેમ બને તેમ જલ્દી મારી(અને મુસ્કાનની પણ ખરી)મુશ્કેલીની વાત મુસ્કાનને કરવી પડશે. કારણ કે મુસ્કાન રોંગ સાઈડમાં પુરપાટ ઝડપે ગાડી ચલાવી રહી છે.ક્યારે અકસ્માત થાય કહી શકાય એમ નથી.

આજે મુસ્કાન ખૂબ ખુશ દેખાય છે. મારે,મુસ્કાન અને અમ્મીને લઈને મૈસુર જવાનું છે એમ કહેતી હતી. કોઈ પારિવારિક કારણે તેની બુઆને ત્યાં. મુસ્કાન તૈયાર થઈને આવી અને અમ્મી ન આવતા મેં પૂછ્યું તો કહ્યું કોઈ કામ પડી ગયું, તે નથી આવતાં અને આપણને જ જવું પડશે. એ તો એટલી ખુશ હતી જાણે પ્રેમી જોડે લોંગ ડ્રાઈવ પર જઈ રહી હોય. અને એતો જતી જ હતી….રસ્તામાં સામાન્ય વાતચિત્ થતી રહી. પણ અચાનક મુસ્કાને પૂછ્યું મારી સાથે નિકાહ કરશો..? એને ખબર છે છતાં મારી સાથે નિકાહ કરવા તૈયાર છે….મેં સમજાવતા કહ્યું જો મુસ્કાન ,,હું પહેલાથી જ પરેશાન છું. હું તારી સાથે લગ્ન નહિ કરું અને હું તારે યોગ્ય પણ નથી. તું કોઈ સારો છોકરો જોઈને પરણી જજે, આમેય તારા પર કેટલાયે મરે છે…અને સાંભાળ હું તને કઈક કહેવા માંગુ છું. હું પણ તારી જેમ વિભાને ચાહતો હતો અને આજે પણ ચાહું છું. એપણ મને ખૂબ ચાહતી હતી અને આજે પણ મને એ નથી ભૂલી.વિભા મારા ઘરની બાજુમાં રહેતી હતી. બધું બરાબર હતું પણ તેના પપ્પા મારી વિરોધમાં હતા. તેને વિભાને કહ્યું હતું કે જો તે મારી સાથે પરણશે તો એ આત્મહત્યા કરી લેશે. વિભાએ પપ્પાની વાત માની. એના પપ્પા એ કહ્યું ત્યાં એ પરણી અને કહે છે કે એ ખુશ છે…લગ્ન પહેલા મને છેલ્લે મળવા આવી ત્યારે ખૂબ રડી હતી. પણ શું થાય..? એને મને કહ્યું હતું કે આપણે પરણી ના શક્યા તો શું થયું પણ હું તો તમારી જ રહીશ. હું હમેશા તમને ચાહતી રહીશ…પ્રેમનું એ જ તો મહત્વ છે,,કે એમાં શરીરથી એક થવું એ મહત્વનું નથી, પણ આપણા મનનું મિલન મહત્વનું છે. આ વાતને છ વર્ષ થઇ ગયાં છે. પછી એ મળી નથી. એના પપ્પા વિભાના લગ્ન પછી બીજે રહેવા ચાલ્યા ગયા છે. હા,વિભા ફેસબુક પર મિત્ર થઇ હતી… તમે મને પહેલા કેમ ના કહ્યું..? વચ્ચે જ મુસ્કાન મને અટકાવતા પૂછ્યું. ફેસબુક પર તો મેં પણ તમને રીક્વેસ્ટ મોકલી છે અને તમે હજુ સુધી એક્સેપ્ટ નથી કરી. બધી વાત કરું છું ને, તને બધા જ ખુલાસા આપી દઉં..સાંભળ,

જયારે મારા લગ્ન રીટા સાથે થયા ત્યારે મને થયું કે એ જ મારી વિભા છે અને રીટાને વિભા બનાવીને તેની સાથે જીવીશ. જીવનનું કોઈ રહસ્ય બંને વચ્ચે ના રહેવું જોઈએ એમ વિચારીને મેં એને વિભા વિશે કહ્યું હતું. મને હતું કે હું રીટાને ખૂબ પ્રેમ આપીશ પણ એવું થઇ શકતું નથી. મેં જ્યારથી વિભા વિશે વાત કરી છે ત્યારથી રીટા મને શકની નજરથી જુએ છે. મારા મોબાઈલમાં મેસેજ અને કોલ્સ ડીટેલ ચેક કર્યા કરે છે અને મારા ફેસબુકમાં કોણ કોણ છે એ પણ બતાવવા કહ્યા કરે છે.તેણે મને વિભા સાથે સંપર્ક ના રાખવા કહ્યું અને આથી મેં વિભાને એક મેસેજ કરીને મારી મુશ્કેલી જણાવી, અને અનફ્રેન્ડ કરી દીધી. હું હર કોશિશ કરી રહ્યો છું કે રીટાને વિભાનો પ્રેમ આપું, ભલે એ કહેવત હોય કે વહેમનું ઓસડ ના હોય પણ હું તેના હર શકને દૂર કરવા પ્રયત્ન કરીશ. રીટાને ક્યારેક તો મારા પ્રેમનો અહેસાસ થશે જ. વિભાની પણ એ ઈચ્છા હતી કે હું મારી પત્નીને ખૂબ ખુશ રાખું અને આથી જ રીટાને હું પ્રેમ પછીનો પ્રેમ કરું છું.

હા,હું તમારી વાતથી સંમત છું, મુસ્કાને કહ્યું,,ઠીક છે તો હું પણ તમારી રાહમાં નહિ આવું. પણ તમને હું એટલી હદે ચાહીશ કે જેમ તમે હમણાં વિભાને યાદ કરો છો એમ મને પણ યાદ કરવી પડશે. વિભાની સાથેસાથે હું પણ તમને ચાહતી રહીશ. તમારા શબ્દોમાં કહું તો હું પણ તમને તમારા પ્રેમ પછીનો પ્રેમ કરતી રહીશ. પપ્પાએ મને પૂછ્યું હતું કે મુસ્કાન નિકાહ કરીશ કે આગળ ભણવું છે, એટલે મેં તમને પૂછ્યું’તું કે મારાથી લગ્ન કરશો. પણ હવે હું આગળ અભ્યાસ ચાલુ રાખીશ અને બનશે તો લંડન જઈને ભણીશ. તને જે કરવું હોય તે કરજે પણ પ્રેમ કરવાના ચક્કરમાં એટલું ધ્યાન રાખજે કે મારી નોકરી સલામત રહે,મારે હવે વધુ જવાબદાર બનવું પડશે કારણ કે, હું પપ્પા બનવાનો છું.

-ચંદ્રકાંત માનાણી

અમરપ્રેમ

મોહન અને તેની પત્ની હજુ રેલ્વે સ્ટેશનની બહાર નીકળીને ઊભા જ હતાં કે પાછળથી અવાજ આવ્યો,, મોહનભાઈ કેમ છો? મને ઓળખ્યો? અરે તને કેમ ભુલાય સુરેશ. અહી શું કરે છે તું?સુરેશે મોહનના હાથમાંથી બેગ લેતાં કહ્યું,,ચાલો તમને ઘરે છોડી દઉં અને રસ્તામાં બધી વાત કરું છું.સુરેશથી મોહન ઉંમરમાં પાંચેક વર્ષ મોટો હશે પણ એકવખત બંને ક્રિકેટની એક જ ટીમ વતી રમતા હતાં તેથી ઓળખાણ હતી.સુરેશે ઠપકાભર્યા સ્વરમાં કહ્યું કે અઠવાડિયા પહેલા આવતા તમને શું થતું હતું? મેં તમને કહ્યું જ હતું કે મારા લગ્નમાં તમને આવવું જ પડશે. તો પછી મોડા કેમ આવ્યા? મોહને કહ્યું અરે તારા લગ્નમાં આવવા હું કેટલો ઉતાવળીયો હતો એ પૂછ તારી ભાભીને..પણ અમે રહ્યા નોકરિયાત માણસો,,બોસનું કહ્યું પણ માનવું પડે ને..! બીજું બોલ ,,શું ચાલે છે? તારા ઘરે તો હમણાં બહુ મહેમાનો હશે ને? ના ખાસ નથી રહ્યાં,લગ્ન પછી ધીરે-ધીરે ઓછાં થવા લાગ્યાં અને હમણાં મહેમાનોને જ મોકલાવવા આવ્યો હતો નહિ કે તમારું સ્વાગત કરવા…અને ત્રણેય હસી પડ્યાં. બોલો મોહનભાઈ ક્યારે આવો છો મારા ઘરે ? અને હા એકલા જ ના આવી જતા,,ભાભીને પણ લાવજો સુરેશે આમંત્રણ આપતા કહ્યું અને હા ,તમને એક વાત તો કહી જ નથી કે આ અમારા લાવ-મેરેજ છે. ઓ હો.. તો તો ખુબ જ નશીબદાર કહેવાઓ હો કહેતા મોહને સુરેશની પીઠમાં બે ધબ્બા મારી દીધાં અને કહ્યું અમારા તો મેરેજ-લવ છે જેમાં લગ્ન થયા પછી પ્રેમ ચાલુ થાય છે.વાતોને વાતોમાં ઘર આવી ગયું.

મોહન દસેક વર્ષે ગામમાં આવ્યો હતો.મોહનના મગજમાં ગડમથલ ચાલતી હતી.મોહન-રાધાને પ્રેમ કરતો હતો અને રાધા પણ.રાધા સુરેશની મોટી બેન થાય.મોહન-રાધાના પ્રેમ વિશે સુરેશને ખબર નહોતી.હવે તો રાધાના લગ્ન પણ થઇ ગયા હશે અને કદાચ છોકરાં પણ થયા હશે..મોહન વિચારતો રહ્યો કે રાધા મળશે કે નહિ? સુરેશના કહેવા પ્રમાણે બધા મહેમાનો ચાલ્યા ગયા છે અને લગ્નને પણ અઠવાડિયું થઇ ગયું છે.મોહને મનોમન નક્કી કરી નાખ્યું કે કાલે સવારે જ સુરેશને ત્યાં જઈ આવવું.એ આખી રાત એમ જ રાધાના વિચાર જ કરતો રહ્યો.ક્યારે સવાર થાય અને ક્યારે સુરેશના ઘરે જાઉં.એ વિચારો એ તેની આંખોમાં ઊંઘને પ્રવેશવા જ ના દીધી.

દસેક વાગતાં જ મોહન ઘરેથી નીકળી ગયો સુરેશને ત્યાં જવા.ધડકતાં હૈયે મોહને,દરવાજે ટકોરા માર્યા અને દરવાજો ખુલવાની રાહ જોવા લાગ્યો. અને જયારે દરવાજો ખુલ્યો ત્યારે મોહનનું હૃદય જાણે ધબકારો ચુકી ગયું હોય તેવું લાગ્યું.સામે રાધા પીળા કલરની સાડીમાં ઊભી હતી અને ખૂબ જ સુંદર લાગતી હતી.એકવખત મોહનને એમ જ થયું કે રાધાને મારામાં સમાવી લઉં.મોહનથી એટલું જ બોલાયું, ઓળખાણ પડી?….અરે મોહન ! તમે ,આવો અંદર આવો કહેતા દરવાજેથી રાધા સાઈડમાં ખસી. તમને જો ભૂલ્યાં હોઈએ તો ઓળખવામાં ભુલા પડી ને,,!હા અગર શરીરમાં ફરક પડ્યો હોય તો જુદી વાત છે,આ તો તમે દસ વર્ષ પહેલાં જેવા હતા એવા ને એવા દેખાઓ છો.ઘરે કોઈ નથી શું,કોઈ ના દેખાતા ખુરશીમાં બેસતાં મોહને પૂછ્યું.સુરેશભાઈ અને ભાભીને પગે લગાડવા બધા મંદિરે ગયા છે.મારાથી જવા ય એમ નથી આથી હું અને પૂજા(ગોડિયા તરફ જોઈ ને)ઘરે જ રહ્યાં.તમને ખબર હતી હું અહી છું એમ?રાધાએ મજાકમાં પૂછ્યું અને આ ગીફ્ટ મારા માટે લાવ્યા છો? ના રે ,,આ તો સુરેશ માટે છે.ગીફ્ટ તો બહાનું છે,તું મલીશ કે નહિ એવા વિચારોમાં હું રાત આખી સૂઈ નથી શક્યો.તમે બેશો હું ચા બનાવી લાઉં કહેતાં રાધા ઉઠવા જતી હતી અને મોહને કહ્યું ચા નથી પીવી,,બસ તું અહી બેસી રહે. તમે લગ્ન કર્યા કે નહિ? કોણ છે એ નશીબદાર ? જવાબ આપતાં મોહને કહ્યું, હા ગયા વર્ષે મોડે-મોડેથી પરણ્યો છું. તો પછી સાથે કેમ ના લાવ્યા? મેં પણ જોઈ હોત ને એને? એ તો ઘરની સાફ સફાઈમાં લાગી છે,પંદરેક દિવસ સુધી ધામા રાખવાના છે ને. તું ક્યાં છો અને તારા સ્વામી કેવા છે? હું સૂરતમાં છું અને મારા સ્વામી ખૂબ જ સારા સ્વભાવના છે.

જો તમે ધાર્યું હોત તો એની જગ્યા એ આજ તમે હોત.પણ તમે તો ભાગીને લગ્ન કરવાની ના જ પાડી દીધીતી,રાધાએ ઠપકો આપતાં કહ્યું. જો રાધા, જે થયું એ સારું જ થયું છે.આપણે હજુ ભણવાનું માંડ પૂરું કર્યું હતું અને હજુ હું પગભર પણ નહોતો થયો તેવામાં આપણે ભાગીને લગ્ન કરત ને તો સફળ ના જ થાત.અને તારા માં-બાપુજીને કેટલું દુઃખ થાત? મોહને સમજાવતા કહ્યું. હા તમારી વાત સાચી છે ,,દુઃખી તો બહુ જ થાત અને પછી મારા પસ્તાવાનો પાર પણ ન રહેત.તમારા લાઈફ પાર્ટનર કેવા છે? રાધાએ આતુરતાથી પૂછ્યું. એ તો મને ખૂબ ચાહે છે અને એનું નામ મીરાં છે. ઓ હો તો આખરે તમને મીરાં મળી ખરી.!અને તમારા મનગમતા ભજનનો જવાબ પણ મળી ગયો,,”શ્યામ તને રાધા ગમે કે ગમે મીરાં”.તું ગમે તે ધારી શકે છે ,મોહને ખુલાસો આપતાં કહ્યું- પ્રેમ અને લગ્ન વચ્ચે સૂક્ષ્મ ભેદ છે. લગ્ન થાય તો પ્રેમ થયેલો હોવો જરૂરી નથી અને પ્રેમ થાય તો લગ્ન થવા જરૂરી નથી.લગ્ન પછી જ હું મીરાંને ચાહતો થયો છું અને હું તને પ્રેમ કરું છું એ એવો જ નિર્મળ પ્રેમ કાયમ રહેવાનો છે, કારણ કે સાચો પ્રેમ ક્યારેય ભૂતકાળ થતો નથી. મેં મીરાંને પણ એ જ કહ્યું હતું કે હું રાધાને ચાહું છું,પ્રેમ કરું છું.ત્યારે મીરાં મને ખૂબ સમજાવીને અંતે કહ્યું હતું કે હું પણ તમને પ્રેમ કરું છું અને આ પ્રેમ પણ ક્યારેય ભૂતકાળ નથી થવાનો. આ પ્રકરણ ત્રણ વર્ષ ચાલ્યા પછી અમે ગયા વર્ષે લગ્ન કર્યાં. જવા દે એ વાત,,બીજું બોલ કેવી ચાલે છે તારી શાયરી? તને મળતા પહેલાં મને બેફામનો એક શેર યાદ આવતો હતો :

દિલ ! જુદાઈ સ્વીકારી લે, પ્રતીક્ષા કર નહિ,
એ હવે મળશે તો બીજાની અમાનત લાગશે.

બહોત અચ્છે કહીને રાધા ઝૂમી ઉઠી…મેં પણ આ દસ વર્ષમાં પળે-પળે તમને યાદ કર્યાં છે.પરણ્યા પછી મને એવું લાગ્યાં કરતુ કે મેં તમને દગો કર્યો છે પણ આજે મને એવું લાગે છે કે પ્રેમ તો શરીરના બંધનોથી ખૂબ પરે છે અને તેની શરૂઆત થયા પછી ક્યારેય અંત નથી.શાયરીનું તો એવું છે ને કે જેવું આવડે એવું લખતા રહીએ…તમારું અડ્રેસ આપજો અગર મારી ગઝલોનું પુસ્તક બહાર પાડીશ તો ત્યારે તમને મોકલી શકું.મારી એક ગઝલ તમને સંભાળવું:

સાબિત કરવા મારા પ્રેમને સનમ,
દિલના પરતો આજે ખોલવાની છું.

કહે મોહન કઈ તરફ જુકશે પલડું,
રાધા અને મીરાંના પ્રેમને તોલવાની છું.

ઓ હો ,,,ક્યાં બાત હે…મોહને કહ્યું. અને આગળ સાંભળો, રાધાએ કહ્યું. મોહન ઉભો થઇ ગયો અને કહ્યું રાધા, હવે મારે જવું જોઈએ.મીરાં રાહ જોતી હશે અને સુરેશને કહેજે મોહન આવ્યો હતો. રાધાની આંખમાં છુપાયેલાં આંશુ જાણે વહી આવ્યાં અને રાધા એટલું જ બોલી શકી ,,હવે ક્યારે મળશો? જે સમયની હું દસ વર્ષથી રાહ જોતી હતી એ આવ્યો ય ખરો અને ચાલ્યો પણ ગયો. મોહન પણ રડમસ થઇ ગયો અને કહ્યું, અરે ,,રડવાનું ના હોય રાધા. આપણે ફક્ત શરીરથી જ તો અલગ છીયે,બાકી તો આપણે અળગાં છીએ જ ક્યાં? હું તને ચાહું છું અને હંમેશા ચાહતો રહીશ.આપણે લગ્ન કર્યાં છે એ પણ નિભાવવા પડશે ને..આ મારું કાર્ડ રાખ, જયારે તારી લખેલ ગઝલ સંગ્રહ પ્રકાશિત થાય તો મને જરૂર મોકલાવ જે. અને હા દિલ્હી આવવાનું થાય તો મળ્યા વગર ના જતી.

-ચંદ્રકાંત માનાણી

પ્રેમની કસોટી

આજે કોલેજનો છેલ્લો દિવસ હતો.બધાં ફાઈનલ પરીક્ષાનું રિઝલ્ટ લઈને પોતપોતાના મિત્રો સાથે
કોલેજની કેન્ટીનમાં અને બગીચામાં બેઠાં હતાં.સ્મિતા કોલેજમાં અવ્વલ આવી હોવા છતાં તેના
ચહેરામાં ખુશી ન્હોતી દેખાતી.અને બીજી બાજુ,અશોક કે જે હંમેશા અવ્વલ આવતો અને આ વખતે
બીજા નંબરે આવ્યો હોવા છતાં તે ખુશ હતો.સ્મિતાના ગ્રુપમાં અશોક,આલોક અને સ્વીટી હતાં.
ચારેય જીગરી ભાઈબંધો એવા કે આખી કોલેજને એના પર ઈર્ષા આવે.અશોક અને સ્મિતાની
લવસ્ટોરી આખી કોલેજને ખબર હતી, અને આલોક-સ્વીટી વચ્ચે પણ પ્રેમ છે એવું બધાં માનતાં.
આવું માનવાને કારણ પણ હતું.સ્વીટી હંમેશા આલોકની પાછળ જ હોય. કોલેજમાં કોઈ
કાર્યક્રમ,સ્પર્ધા કે પ્રવાસ હોય તો સ્વીટીનો એક જ જવાબ રહેતો કે આલોક હશે તો હું હોઈશ નહિ
તો નહિ.આલોક હંમેશા સ્વીટીને સમજાવતો કે કોઈ બીજો મુરતિયો શોધી લે પણ સ્વીટીને આલોક
સિવાય બીજો કોઈ યોગ્ય લાગતો જ નહિ.

ચારેય જણ બગીચાના એક ખૂણામાં ગમગીન બેઠાં હતાં.કોલેજ પછીના ભવિષ્યની ચર્ચા કરતાં
હતાં.હવે શું કરવું એ પ્રશ્ન હતો.સ્વીટી પાસે તો જવાબ તૈયાર જ હતો,જ્યા આલોક ત્યાં
આપણે.આલોક પ્રોફેસર બનવાની તૈયારી કરવાનો હતો.સ્મિતાને શું કરવું તેની સૂઝ પડતી ન્હોતી,
અને અશોકે તો વિદેશમાં ભણવા જવાનો ઈરાદો વ્યક્ત કર્યો.અશોકે કહ્યું કે મારા પપ્પાનું સપનું છે
જે મારે સાકાર કરવું છે અને તેના માટે મારે ઓસ્ટ્રેલિયા જવું પડશે. આ સાથે જ સ્મિતાએ દબાવી
રાખેલ ડૂસકું આંખેથી વહી નિકળ્યું અને એવી હિબકે ચડી કે તે કઈ જ બોલવાની સ્થિતિમાં ના
રહી.સ્મિતા કેટલીયવાર સુધી આલોકના ખંભે માથું છુપાવીને રડતી રહી.તે અશોકને ખુબ જ ચાહતી
હતી પણ અશોક માટે પપ્પાનું સ્વપ્ન જ સર્વસ્વ હતું.તેને ઓસ્ટ્રેલિયા જઈને મેનેજમેન્ટની ડીગ્રી
લેવી હતી.પ્યાર મહોબ્બત માટે આખી જિંદગી બાકી છે એવું અશોક માનતો હતો.સ્મિતાને સાંત્વના
આપતાં તેને કહ્યું કે બસ મારી ડીગ્રી પૂર્ણ થતાં જ આપણે પરણી જઈશું.અશોકની આ વાતથી
સ્મિતાને ધરપત વળી અને ધીરેધીરે શાંત થવા લાગી.

ચારેય જણા વચ્ચે મૌન છવાયેલું હતું. એ ચારેયમાં આલોકની સ્થિતિ ખરાબ હતી.એ મનોમન
સ્મિતાને ચાહતો હતો.એની જાણ ફક્ત સ્મિતાને જ હતી.કોલેજના શરૂઆતના દિવસોમાં જ જયારે
ઓળખાણ થઇ હતી ત્યારે જ આલોક સ્મિતાને પ્રેમ કરવા લાગ્યો હતો.તેને સ્મિતા પાસે પોતાના
પ્રેમનો ઈકરાર કર્યો હતો પણ સ્મિતાએ પોતાના મનની વાત આલોકને પહેલીવાર કહી હતી કે તે
અશોકને ચાહે છે અને તેની સાથે જ પરણશે.ત્યારબાદ આલોકનો પ્રેમ ત્યાં જ દબાઈ ગયો હતો
પણ આલોક મનોમન ફક્ત સ્મિતાને જ ચાહતો હતો.જયારે પણ સ્મિતા અશોકના વખાણ તેની
આગળ કરતી ત્યારે આલોક સંભાળતો રહેતો, કહો ને કે અંદરને અંદર સળગતો રહેતો.આલોકે
છેવટસુધી આ વાતની જાણ અશોક અને સ્વીટીને ન્હોતી કરી કે તેના દિલમાં સ્મિતા માટે કેટલી
લાગણી છે.આવી સ્થિતિમાં કે જયારે સ્મિતા પોતાના ખંભે માથું મુકીને અશોક માટે રડે છે અને પોતે
અંદરને અંદર સ્મિતા માટે રડે છે અને કોઈને કહી પણ નથી શકતો.

અશોકના ગયા પછી સ્મિતા અને સ્વીટીએ ભણવાનું છોડી દીધું પણ ત્રણેય એકબીજાનાં સંપર્કમાં
હતાં.સ્વીટી અને સ્મિતાના ઘરમાં હવે તેના લગ્નની વાતો થવા લાગી હતી.તો હવે ભવિષ્માં શું
કરવું એના વિષે ચર્ચા કરવા અને 31st December મનાવવા ત્રણેય સ્વીટીના ઘરે ભેગા
થવાના હતા.અશોકે સ્મિતા સાથે સંપર્ક ઓછો કરી નાખ્યો હતો. સ્મિતા આજકાલ બહુ ઉદાસ ઉદાસ
રહેતી હતી.અશોક વિશેની વાત જયારે સ્વીટી અને આલોકને કરી ત્યારે જાણે અલોક માટે તે
ખુશીના સમાચાર હતા.વર્ષની છેલ્લી રાતની ઉજવણી આખું વિશ્વ કરી રહ્યું હતું ત્યારે સ્વીટીએ
આલોકને સીધું જ પૂછ્યું બોલ ક્યારે લગ્ન કરવા છે?ત્યારે આલોકે હું લગ્ન નથી કરવાનો કહીને
વાત ટાળી દીધી.અને ત્યારે જ સ્મિતાના મોબાઈલમાં અશોકનો મેસેજ આવ્યો કે, નવા વર્ષની
શુભકામનાઓ….અને હું અહીની એક ગોરી સાથે લગ્ન કરીને અહી જ સેટલ થવાનો છે, મને ભૂલી
જાજે.આ મેસેજ વાંચીને સ્મિતાને લાગ્યું જાણે તેના શરીરમાંથી કોઈએ પ્રાણ ના હરી લીધાં હોય!
આલોકને એ સૂઝ ન્હોતી પડતી કે પોતે શું કરે…,અંદરથી તે ખુશ થયો અને સ્મિતાને સંભાળવામાં
લાગી ગયો.સ્વીટીએ સ્મિતાના ઘરે ફોન કરીને કહી દીધું કે આજે તે અહી જ રાત રોકાઈ જશે.જયારે
કલાક રડ્યા પછી સ્મિતા શાંત થઇ ત્યારે કહ્યું કે અશોક કોઈનો ના થયો. ના મારો કે ના એના
પપ્પાનો,પણ હું તો લૂંટાઈ ગઈ.

સ્મિતાએ જે વાતનો ઘટસ્ફોટ કર્યો તેનાથી આલોક અન્જાન હતો અને તે જાણીને એ પણ વિહવળ
થઇ ગયો કે સ્મિતા અને અશોક વચ્ચે કોલેજકાળ દરમિયાન શરીર સંબંધ થયો હતો.સ્મિતા
આલોકને જ પૂછતી હતી કે બોલ કોણ કરશે હવે મારી સાથે લગ્ન? શું તું આ જાણીને ય મારી સાથે
પરણવા તૈયાર થઈશ? એ સમય બંનેની નજર એક થયેલી હતી.બાજુમાં સ્વીટી પણ સંભાળવા
આતુર હતી કે આલોક શું કહેશે.આલોકે જરાયે ખચકાયા વગર કહ્યું હતું કે હા,હું તૈયાર હોઈશ.મેં
તારા શરીરને નહિ તારી આત્માને પ્રેમ કર્યો છે અને સાંભળ સ્મિતા, પ્રેમ પામવા બળજબરી નથી
ચાલતી.સ્વીટીને થયું કે હશે સાંત્વના આપવા આલોકે એમ કહ્યું હશે પણ એની આંખમાંથી પણ
આંસુનું એક ટીપું ખરી પડ્યું હતું.

પણ ત્યાર પછી સ્વીટીના આશ્ચર્ય વચ્ચે આલોક અને સ્મિતા પરણી ગયાં.સ્વીટી વિચારતી જ રહી કે
મારા પ્રેમમાં જ ક્યાંક ઊણપ રહી હશે.હું આલોકને ચાહતી રહી,આલોક સ્મિતાને ચાહતો રહ્યો,સ્મિતા
અશોકને ચાહતી રહી અને અશોક જાણે આ પ્રેમ-રેલનું એન્જીન હોય અને પાછળ અમે
બધાં.એન્જીન જાણે ક્યાં છૂટું થઈને ભાગી ગયું અને રહી ગયાં અમે ખાલી ડબ્બા.સ્વીટી મનોમન
તુલના કરવા લાગીકે નક્કી મારા પ્રેમ કરતા આલોકનો સ્મિતા પ્રત્યેનો પ્રેમ વધારે અને પારાવાર
હશે.કોલેજના સમયમાં તેણે કળવા પણ ના દીધું કે તે સ્મિતાને ચાહે છે આ તો સ્મિતાએ તે
દિવસનો સાચવેલ પત્ર બતાવતાં જ પોતે જાણી શકી હતી. એ ચાહતના ફળરૂપે જ શાયદ
આલોકને સ્મિતા મળી હશે એવું વિચારીને સ્વીટી બંનેના જીવનથી દૂર થઇ ગઈ.

ચાર વર્ષ પછી આલોક પ્રોફેસર અને એક પૂત્રીનો પિતા થઇ ગયો હતો.એનું નામ સ્મિતાએ ચાહીને
સ્વીટી રાખ્યું હતું જેથી સ્વીટીને ઉમ્રભર યાદ કરી શકાય. સ્મિતા માનતી હતી કે મારા માટે સ્વીટીએ
પોતાના પ્રેમની કુરબાની આપી હતી. આજે સ્વીટી ગામમાં પોતાના પૂત્ર સાથે આવી હતી.સ્મિતા
તેને ઘરે જમવા આવવા નોતરી આવી હતી.જયારે તેઓ ઘરે આવ્યાં ત્યારે આલોક પણ ઘરે હાજર
જ હતો.બધાં બેઠા હતાં ત્યારે આલોકે સ્વીટીના પુત્રને કહ્યું બેટા અહી આવ, બોલ તારું નામ શું છે?
સ્વીટીનો છોકરો તરત આલોકના ખોળામાં આવીને બેસી ગયો અને કહ્યું મારું નામ આલોક છે.

-ચંદ્રકાંત માનાણી